15-16 & 18-19 Οκτωβρίου 2014  

 Πρόγραμμα

1ο μέρος

 

ΦΑΝΟΣ ΔΥΜΙΩΤΗΣ (1965-2007)

 

THESOLDIERSBLUES

Ένα έργο εμπνευσμένο από την «Ιστορία του Στρατιώτη»  του Igor Stravinsky

 

Ι. The Soldier’s Ode

II. The Soldier’s Code

III. TheSoldiersCoda

(Πρώτη εκτέλεση στην Ελλάδα)

 

Κλαρινέτο: Σπύρος Μουρίκης, Φαγκότο: Γεώργιος Φαρούγκιας, Τρομπέτα: Δημήτρης Γκόγκας,

Τρομπόνι: Σπύρος Βέργης, Drumset: Δημήτρης Δεσύλλας, Βιολί: Σέρτζιου Ναστάσα,

Κοντραμπάσο:Τάκης Καπογιάννης

Μουσική Διεύθυνση: Μίλτος Λογιάδης 

 ΔΙΑΛΕΙΜΜΑ

 

2ο μέρος

 

ΙGORSTRAVINSKY (1882 –1971) - C.F. RAMUZ (1878 –1947)

 

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗ

Η Θεατρική διάσταση μιας μοναδικής μουσικής εμπειρίας

 

Ηθοποιοί: Χρηστίνα Γαρμπή, Βασίλης Σαφός

Κλαρινέτο: Σπύρος Μουρίκης, Φαγκότο: Γεώργιος Φαρούγκιας, Τρομπέτα: Δημήτρης Γκόγκας,

Τρομπόνι: Σπύρος Βέργης, Κρουστά: Δημήτρης Δεσύλλας, Βιολί: Σέρτζιου Ναστάσα,

Κοντραμπάσο:Τάκης Καπογιάννης

Μουσική Διεύθυνση: Μίλτος Λογιάδης

Σκηνοθεσία: Κωνσταντίνος Αρβανιτάκης, Κώστας Κουνέλλας

Μετάφραση: Χρηστίνα Γαρμπή, Βασίλης Σαφός

Ενδυματολόγος: Δήμος Κλιμενώφ

Χορογραφία: Χρηστίνα Γαρμπή, Βασίλης Σαφός, Κώστας Κουνέλλας, Αγγελική Τρομπούκη

Επιμέλεια κίνησης: Αγγελική Τρομπούκη

 

Σημείωμα Συναυλίας

H Ιστορία του Στρατιώτη (L'Histoire du soldat) του Igor Stravinsky (17 [Π.Η. 5] Ιουνίου 1882 – 6 Απριλίου 1971) αποτελεί μαζί με τον Φεγγαρίσιο Πιερρότο  (PierrotLunaire, Op. 21) του Arnold Schoenberg την αφετηρία της πιο σύγχρονης αντίληψης για το Νέο Μουσικό Θέατρο. Προορισμένο να «διαβαστεί, παιχθεί, και χορευτεί (lue, jouée et dansée)», από τρείς Ηθοποιούς, έναν ή περισσότερους χορευτές και σεπτέτο, είναι ένα έργο που υιοθετώντας πλήθος πειραματισμών, υπερβαίνει τις κατηγορίες και τα είδη. Γράφτηκε το 1918,  στην Morges της γαλλόφωνης Ελβετίας, αποτέλεσμα της γόνιμης συνεργασίας και φιλίας του συνθέτη με τον συγγραφέα Charles- FerdinandRamuz (1878–1947).

«Η αδιάλειπτη συνεργασία μου με τον Ramuz ήταν ολοένα και πιο πολύτιμη για μένα καθώς η φιλία μας, ολοένα και πιο οικεία, με βοήθησε να περάσω τους δύσκολους καιρούς που ζούσα, αηδιασμένος και, ως πατριώτης, απελπιστικά ταπεινωμένος, καθώς ήμουν από το τερατώδες Σύμφωνο του Brest - Litovsk »

Το 1917, ο Stravinsky, ο Ramuz καθώς και ορισμένα μέλη του φιλικού τους κύκλου – ειδικότερα ο μαέστρος Ernest Ansermet (1883-1969) και ο ζωγράφος René Auberjonois (1872-1957), διερευνούσαν τις δυνατότητες μίας καλλιτεχνικής συνεργασίας που θα κατέληγεσε ένα μικρό σκηνικό έργο που θα μπορούσε να εκτελεστεί με αξιώσεις από έναν περιοδεύοντα θίασο.  Η εποχή, λόγω του πολέμου (αλλά και της Οκτωβριανής επανάστασης όσον αφορά τον συνθέτη) ήταν μία περίοδος οικονομικής στενότητας για τους καλλιτέχνες. Ο Ελβετός μαικήνας και φιλάνθρωπος Werner Reinhart (1884-1951) ανέλαβε εξ’ ολοκλήρου την χρηματοδότηση του έργου. Η μεφιστοφελική υπόθεση του έργου βασίζεται σε μία από τις ιστορίες  που εξέδωσε ο λαογράφος Alexander Afanasiev (1826-1871). Σε αυτές περιλαμβάνονται αρκετές που αφορούν ιστορίες  χωρικών που επιστρατεύτηκαν κατά την διάρκεια του Ρωσσο-Τουρκικού πολέμου  (1827-1829).

«Ιδιαίτερα μας τράβηξε την προσοχή ο κύκλος των θρύλων που αφορούσαν τις περιπέτειες του στρατιώτη που λιποτάκτησε και του Διαβόλου που έρχεται αναπόφευκτα να διεκδικήσει την ψυχή του. Αυτός ο κύκλος βασίστηκε σε λαϊκές αφηγήσεις μιας σκληρής περιόδου της αναγκαστικής στρατολόγησης υπό τον Νικόλαο Ι.. .. »

Η μοναδικότητα της Ιστορίας του Στρατιώτη σε μεγάλο βαθμό είναι αποτέλεσμα των ξεχωριστών μεθόδων με τις οποίες χειρίστηκε ο Stravinsky τα στοιχεία της μουσικής του γλώσσας, προκειμένου να απεικονίσει τον αγώνα του στρατιώτη ανάμεσα στο φυσικό και τον υπερφυσικό κόσμο. Είναι φανερό πως η μουσική φαντασία του συνθέτη τροφοδοτείται γόνιμα από την αλληλεπίδρασή του με τον Ramuz. Ωστόσο σε αυτήν την συνεργασία οι δύο δημιουργοί, είναι ισότιμοι: η αφήγηση του κειμένου, διατηρεί την καλλιτεχνική αυτονομία των δύο συν-δημιουργών και τους δίνει την ελευθερία να πειραματιστούν ελεύθερα. Πρόκειται για «κομβικής σημασίας έργο του συνθέτη», καθώς αντικατοπτρίζει τη συνεχή ενασχόλησή του με το παρελθόν του, ενώ ταυτόχρονα προαναγγέλλει τεχνικές σύνθεσης που θα αναπτυχθούν σε μεταγενέστερα έργα. Παρά την τάση όμως του συνθέτη να αναστοχαστεί την ρωσική του κληρονομιά ή να χρησιμοποιήσει προγενέστερες συνθετικές του τεχνικές, στην δημιουργία της Ιστορίας, θα συναντήσουμε μία σημαντική διαρκή  αναμόρφωση του μουσικού του λεξιλογίου και μία πιο γραμμική προσέγγιση της μουσικής γραφής, που προϊδεάζει τα μεταγενέστερα έργα του. Ένα νέο στοιχείο εισέρχεται στην μουσική του γλώσσα, η επιρροή της  jazz, την οποία ωστόσο ο Stravinsky την εποχή της σύνθεσης της Ιστορίας, την γνωρίζει μόνο από παρτιτούρες και μεταγραφές τις οποίες του προμήθευσε ο μεγάλος θιασώτης της,  Ansermet. Η ενοργάνωση ιδίως του έργου, με την ιδιαίτερα δεξιοτεχνική γραφή των κρουστών, δείχνει αυτήν την επιρροή και απηχεί τις μπάντες Dixieland (με την αντικατάσταση του σαξοφώνου, οργάνου που δεν συμπαθούσε ο συνθέτης από το φαγκότο). Το βιολί, που κατά κάποιον τρόπο αναπαριστά την ψυχή του Στρατιώτη, κάνει για πρώτη φορά την εμφάνισή του σε σολιστικό ρόλο σε έργο του συνθέτη,  ενώ η σημασία του μέρους του κλαρινέτου, είναι και μία χειρονομία φιλοφρόνησης προς τον Reinhart, ο οποίος ήταν εξαιρετικός ερασιτέχνης εκτελεστής του οργάνου.

Οι δύο σουίτες που έχουν αποσπασθεί από το έργο (η πρώτη το 1919 για κλαρινέτο, βιολί και πιάνο, η δεύτερη το 1920 για τον αρχικό συνδυασμό οργάνων) είναι από τα πλέον δημοφιλή έργα μουσικής δωματίου του Stravinsky. Η πρεμιέρα της Ιστορίας του Στρατιώτη δόθηκε στο Théâtre Municipal της  Lausanne στις 28 Σεπτεμβρίου 1918 υπό την διεύθυνση του ErnestAnsermet.

Για κάποια χρόνια, θα είναι και η τελευταία εκτέλεση καθώς το ξέσπασμα της επιδημίας της Ισπανικής Γρίπης θα οδηγήσει τις Αρχές στο κλείσιμο όλων των θεάτρων και των δημοσίων χώρων συνάθροισης.

Κείμενο: Aνάργυρος Δενιόζος

 

«Έγραψα το έργο TheSoldiers Blues από το καλοκαίρι του 2006 μέχρι τις αρχές του 2007 κατόπιν ανάθεσης απο τη Mid-Atlantic Symphony Orchestra. Καθώς το έργο προοριζόταν εξαρχής ως συνοδοιπορικό του έργου του Stravinsky Lhistoirdusoldat  και καθώς η ενορχήστρωση είναι πραγματικά ταυτόσημη, αποφάσισα να αποτίσω φόρο τιμής στο αριστούργημα του Stravinsky με μικρές αναφορές από τις οποίες αντλείτε μεγάλο μέρος του θεματικού υλικού. Ο Στρατιώτης του τίτλου δεν ειναι φυσικά ένας στρατιώτης με σάρκα και οστά, αλλά μια στενογραφική αναφορά στο έργο του Stravinsky, ενώ με τον όρο «Blues» εννοώ την περιστασιακή χρήση των blues κλιμάκων και συνηχήσεων. Δεν ξεκίνησα με στόχο να γράψω ένα πραγματικό κομμάτι blues, αλλά περισσότερο να εξερευνήσω τους απόηχους του είδους. Επίσης, για πρώτη φορά στη μουσική μου χρησιμοποίησα drumset για να διαποτίσω το έργο με την αίσθηση κάποιων τύπων αμερικανικής δημοφιλούς μουσικής. Στα μέρη Ι και ΙΙΙ χρησιμοποιούνται όλα τα όργανα, ενώ το ΙΙ  είναι ουσιαστικά μια cadenza για σόλο βιολί στην οποία είναι πιο έντονη η Blues διάσταση.»

ΦΑΝΟΣ ΔΥΜΙΩΤΗΣ

 

Το KYKLOSENSEMBLE αποτελείται από εξέχοντες Έλληνες σολίστ, οι οποίοι διαπρέπουν στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Η γέννηση του συνόλου προέκυψε από την ανάγκη των μελών του για περαιτέρω έρευνα και διεύρυνση των ορίων της τέχνης τους. Η φιλοσοφία της ανταποδοτικότητας βρίσκεται πίσω από την δημιουργία του συνόλου. Όλες οι λειτουργίες και οι δραστηριότητες του kyklos διέπονται από το πνεύμα της συνεργασίας και της ανταπόδοσης και όχι από την επιδίωξη του κέρδους. 

Η έδρα του KYKLOSENSEMBLE είναι το εμβληματικό Bauhaus κτίριο του Ωδείου Αθηνών - σύμβολο του ελληνικού μοντερνισμού - του Ιωάννη Δεσποτόπουλου, στην οδό Ρηγίλλης στο κέντρο της Αθήνας. 

Παράλληλα, το KYKLOSENSEMBLE έχει αναπτύξει στρατηγικές συνεργασίες με σημαντικούς πολιτιστικούς φορείς, όπως η Εθνική Λυρική Σκηνή, το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, το Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, το Ίδρυμα Κακογιάννη κτλ. 

 

Εταιρία Τέχνης

Δημήτρης Δεσύλλας :Κρουστά (Γενική  Διεύθυνση)

Γιώργος Κουμεντάκης :(Καλλιτεχνική Διεύθυνση)

Άγης Γυφτόπουλος : (Διεύθυνση Παραγωγής-Σχεδιασμός Ήχου)

Σέρτζιου Ναστάσα–Βιολί, Αντώνης Σουσάμογλου–Βιολί, Σίμος Παπάνας–Βιολί, Βασίλης Λύκος-Τσέλο, Τάκης Καπογιάννης-Κοντραμπάσσο, Μαριλένα Δωρή-Φλάουτο, Μάριος Αργυρός-Όμποε, Σπύρος Μουρίκης-Κλαρινέτο, Γεώργιος Φαρούγγιας-Φαγγότο,  Κώστας Σίσκος-Κόρνο, Δημήτρης Γκόγκας-Τρομπέτα, Σπύρος Βέργης-Τρομπόνι, Αντρέας Θεοδώρου -Τρομπόνι, Γιώργος Λαζαρίδης-Πιάνο, Στεφανος Θωμόπουλος-Πιάνο, Μαρία Μπιλντέα-Άρπα

ΜΟΝΙΜΟΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ

Γιώργος Ρομπόλας: Υπεύθυνος Επικοινωνίας, Ανάργυρος Δενιόζος: Μουσικολόγος

Παναγιώτης Αθανασίου-Φροντιστής, Κώστας Αγγέλου:Φωτισμοί,

Πέτρος Τουλούδης-Καλλιτέχνης Γραφικών, Χαρά Βλαστού-Βιβλιοθηκονόμος,

Δήμητρα Γυφτοπούλου-Βοηθός Παραγωγής.

 

 

 

*THE SOLDIER'S TALE
Music by Igor Stravinsky
Libretto by Charles Ferdinand Ramuz
By arrangement with Chester Music Limited.